Në kërkim të gjurmëve të shkelqimit të Finiqit të lashtë

Nna Panajot BOLI

-Amerikani Aleksi dashuroi Finiqin, historinë e tij. Mësoi vallet finiqiote… Dhe shkelqeu në amfiteatrin e Livadhjasë-

Amfiteatri i Finiqit pas mijëra vitesh hapi sipari e tij. Erdhi Euripidi dhe Aristofani me tragjeditë e tyre., Dhe në shkkallët e tij qe ishte ulur dikur Piroja i Madh me njerezit e shquar të asaj kohe të Madhe, tani janë ulur Kryetari I bashkisë Finiq Kristaq Kiço, deputeti Niko Kuri, personalitete nga Ministria e Kulturës, ARTISTË, artdashës, finiqiotë e plot dashamirës. Amfiteatri i Finiqit parëmbremë u rikthye në ato kohëra të Pirros se Madh, shqiponjë.. U rizgjua historia.

Një amfiteatër dikur me 15 mijë shikues, 3 herë me i madh se ai i Butrintit. Kush nuk u drithërua atë natë kur në skenë dolen aktorët grekë dhe luajten si luanin dikur parardhësit e tyre të famshëm me tragjeditë kryevepra të Eskilit, Euripidit, komeditë e Aristofanit.. . S’kish emocione me të fuqishme dhe fjalët ngrinin në buzë..

Finiqi përjetonte natën e shkelqimit të asaj kohe të madhe ku , prapa shkallarëve rrinin si statuja legjendare Pirroja me trimat e tij, dhe ai si shqiponjë mes tyre.. Kyetari Bashkisë e tha dhe e bëri: Finiqin ta kthejmë në identitetin e tij. Ministria e Kulturës, deputetja Anila, e mbeshteti.. Dhe u riçel amfiteatri i lashtë..Nata e dytë vazhdoi në ‘pasardhesin’ e tij në teatrin e Livadhjasë.. Dhe ishte grupi i Finiqit qe e çeli. Me vallen e kënduar,tashmë himn për Finiqin ‘’ me nentë mije Mara’’ dhe lavdinë e shkelqimit të tij. Por supriza ishte e një amerikani , i veshur me kostumin e burrave finiqiot qe kercente bukur bashkë me grupin. Ishte amerikani Aleksi.

Ai la Tiranën ku ishte me sherbim dhe erdhi të bëj pushimet në Finiq. Por Finiqi e magjepsi me historinë dhe pasurinë arkeologjike të tij. Jo vetëm kaq. Një mbrenje pa grupin e valleve dhe këngëve qe bënin prova. Ai u entusiazmua. Mori guximin t’u kërkonte ta mirrnin në grup. Do të kercente dhe ai . Dhe shpejt e mësoi vallën .Shkelqeu në amfiteatër dhe mori duarttrokitje të zjarrta dhe të përzëmërta nga të gjithë. Bile detyroi Kryetarin e Bashkisë, zotin Kristaq ta prish anxhendën dhe të dalë në skenë për ta përqafuar dhe përgëzuar.. një ‘fallemminderit dhe efxaristo’ tëtij u pasua me ovacione dhe ngrohtësi nga publiku.

Sa amerikanë të tjerë, apo te çdo kontinenti, do të dashurohen me Finiqin kur të njohin historinë e tij!!!

Grupet popullore shpalosen magjinë e kengës, vallës dhe veshjes se zonës. Zerit brilant të Katinës së Himarës qe drithëroi edhe flladin e freskët të mbremjes, iu përgjigj zëri kumbues, i ëmbël i Irinit Jotit nga Vagalati, këngëtarës me të dashur të gjithë pellgut dhe Minoritetit.Nuk do të ngelej prapa edhe Delvina ,me sazet e tij karakteristike qe u shoqeruan gjatë gjithë kohës me duarttrokitje dashamirëse.

Gjitonia Igumenicë i dha një freski dhe gjallëri me larminë e këngëve dhe valleve të luajtura me mjeshtëri nga valltarët grekë qe fitoi simpatinë e të pranishmeve. S’ka si të mos shkelqenin vazhduesit e kësaj pasurie më talentet e shkollave të Mesopotamit, Livadhjasë dhe të Mursisë. Vallja elegante e ketyre nxënësve, nga ato të mesmes deri te vogelushet e kopshtit, vallet burrerore të Nikos e të Panajotit si ata burra qemoti , na mbushen me krenari

Finiqi është në kërkim të shkelqimit të historisë se tij të lashtë , të landishme. Dhe brezat e rinj mund të freskojnë buzët tek ky burim magjik , jetëdhenës.///