Opinion. Pse vjen një turist në Shqipëri?

Nga Bledi BUDO

Nëse fshati shqiptar do të bëhej thjesht një version i fshatit gjerman, i rregullt, i heshtur, i shënuar me emra fermash në shenja dhe i boshatisur nga jeta e dukshme njerëzore, atëherë pyetja do të ishte e thjeshtë: pse do të vinte fare një turist në Shqipëri?

Europa nuk vjen në Shqipëri për atë që tashmë ka. Nuk vjen për supermarkete fshatare, hambare sterile, apo produkte të paketuara me kujdes pa tregime. Ato ekzistojnë më afër, më lirë dhe më rehat diku tjetër. Ajo që i tërheq njerëzit këtu është diçka ndryshe, një mënyrë jetese që ende nuk është transformuar plotësisht në një industri.

Fshati shqiptar nuk është thjesht një hapësirë prodhimi. Është një fazë e gjallë, ku njerëzit janë ende të dukshëm. Ju shihni fermerin, jo logon. Dëgjon zëra, jo vetëm makineri. Mortaja është e pa orar dhe pa logjikë tregu, si shenjë jete, jo si atraksion turistik.

Turisti nuk vjen për të konsumuar Shqipërinë, por për ta përjetuar. Vijnë për mikpritje që nuk është shërbim, për ushqim që nuk ka menu, për muhabet që nuk është pjesë e pakos. Ata vijnë për një realitet që ende nuk është rregulluar deri në zhdukje.

Rreziku i madh i integrimit të verbër nuk është modernizimi, por uniformiteti. Kur fshati humb fytyrën dhe ruan vetëm funksionin, pushon së qeni vend dhe bëhet zonë. Dhe zonat nuk vizitohen, vendet po.

Shqipëria nuk mund të konkurrojë me Europën në efikasitetin rural. Por Europa nuk mund të konkurrojë me Shqipërinë në vitalitetin e njeriut. Ajo gjallëri jeton ende në fshat, në dorën që të fton brenda, në zërin që të flet, në tokën që ende nuk është bërë markë.

Pikërisht për këtë arsye, jam kundër integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Europian, sa i përket bujqësisë dhe blegtorisë. Jo nga refuzimi i Europës, por nga mbrojtja e asaj që Shqipëria mban më të çmuar. Modelet, kuotat, standardet dhe politikat e përbashkëta bujqësore nuk janë hartuar për fshatin e vogël, familjar, të gjallë shqiptar, por për sistemet industriale që e kthejnë tokën në njësi prodhimi dhe fermerët në operatorë.

Unë jam njësoj kundër të ashtuquajturës “Paketa e Malit”, e cila nën petkun e zhvillimit zhvesh fshatarët shqiptarë pronën e tyre dhe ua dorëzon si dhuratë korporatave dhe interesave oligarkike. Malet nuk janë hapësira boshe për investime, por territore jete, kujtese dhe pune. Kur toka shkëputet nga njerëzit që e kanë mbajtur gjallë me breza, zhvillimi nuk është më zhvillim, është shpërfaqje.

Nëse këto humbasin, turizmi shqiptar nuk dështon ekonomikisht, do bëhet i panevojshëm. Sepse askush nuk udhëton larg për të parë atë që tashmë e di.

Dhe atëherë pyetja nuk do të jetë më “Si ta zhvillojmë fshatin? ”, por “Çfarë humbëm duke e zhvilluar në mënyrë të gabuar? ”/(Nga faqja fb e autorit)//