Memorie. Media greke: Si u bë Shqipëria i vetmi vend me më shumë hebrenj në fund të Luftës së Dytë Botërore.

Nga Portali grek ONEMAN.
-Me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Përkujtimit të Holokaustit, ne sjellim në dritë një histori relativisht të panjohur për vlerat e rrënjosura të thella të mikpritjes në vendin tonë fqinj, që ndihmuan në shpëtimin e të gjithë banorëve hebrenj dhe më gjerë.

Deri në vitin 1990 Shqipëria ishte një vend që ishte një mister për pjesën më të madhe të botës. Regjimi i Hoxhës e kishte mbajtur të izoluar nga pjesa tjetër e planetit dhe pak dihej për fqinjët tanë veriorë.

Kur vendi më në fund filloi të bëhej më i jashtëm, kryesisht për shkak të valës së madhe të emigracionit që përjetoi në 20 vitet e para të demokracisë, filluan të dalin më shumë detaje rreth historisë së tij. Madje disa prej tyre janë shumë mbresëlënëse. Një shembull i tillë është fakti se Shqipëria është i vetmi vend që në fund të Luftës së Dytë Botërore kishte më shumë hebrenj në territorin e saj se sa kishte në fillim, ndryshe nga pjesa tjetër e Evropës.
Gjatë luftës më të keqe që ka njohur Evropa, më shumë se gjashtë milionë hebrenj humbën jetën padrejtësisht, por Shqipëria jo vetëm arriti të mbrojë qytetarët e saj hebrenj, por edhe të trajtojë shumë të tjerë që kërkuan strehim në tokat e saj.

“Shqipëria kishte më shumë hebrenj në fund të Luftës së Dytë Botërore sesa në fillim”, tha për New York Times Michael Berenbaum, ish-drejtor i Muzeut Amerikan të Holokaustit.
Sipas Qendrës Botërore të Përkujtimit të Holokaustit, Yad Vashem, “Shqipëria ishte i vetmi vend evropian në të cilin numri i hebrenjve që jetonin atje në fund të luftës ishte më i madh (rreth 2000) sesa numri i hebrenjve që jetonin atje para luftës (rreth 200). Pothuajse të gjithë hebrenjtë e Shqipërisë, si dhe të gjithë hebrenjtë refugjatë që ikën në Shqipëri gjatë luftës, u shpëtuan falë johebrenjve shqiptarë”.
Kjo sipas shumë ekspertëve është për shkak të besës, një prej kodeve më të rëndësishme të nderit në shtetin fqinj, i cili kërkon që me çdo kusht ta mbani fjalën, edhe nëse duhet të rrezikoni jetën tuaj. Kështu, shqiptarët në vitet 40-të i dhanë besën e tyre fqinjëve hebrenj dhe nuk mund ta imagjinonin të mos e mbanin. Gjëja mbresëlënëse e besës, të cilën e gjejmë edhe në vende të tjera të Ballkanit, është se në Shqipëri nuk ka të bëjë fare me fenë dhe të gjitha grupet fetare në vend e përdorin pikërisht në të njëjtën mënyrë.
“Kam lindur në Shqipëri pak pas përfundimit të luftës”, thotë për DW Anna Cohen, familja e së cilës u largua nga Selaniku dhe gjeti strehim në fshatin Tre Vllaznit. “Unë jam ndjerë gjithmonë si një shqiptare me origjinë hebreje”, shton ajo. “Shqiptarët ishin fantastikë”, thotë sërish për DW Johanna Jutta Neumann, e cila lindi në Hamburg, por u shpëtua nga një familje myslimane në një fshat të Shqipërisë.
Shumë prej hebrenjve që përfundimisht u gjendën në Shqipëri, fillimisht kaluan përmes Kosovës, banorët e së cilës ishin kryesisht shqiptarë. Leka Rezniqi, një prezantues i lajmeve në një kanal televiziv kosovar, foli për New York Times disa vite më parë për stërgjyshin e tij, Arslan Rezniqi, i cili kishte transportuar dhjetëra hebrenj jugosllavë në kamionin e tij. Ai madje kishte ndërtuar një strehë në kopshtin e tij. Fqinjët e tij e dinin se ai po fshihte hebrenjtë, por askush nuk e dorëzoi. “Ata e dinin që nëse Arsllani do të kishte dhënë besën e tij, nuk do t'i tradhtonte kurrë
Në shpëtimin e popullatës hebreje shqiptare, ndihmoi edhe fakti që në Shqipëri edhe pse 70% e popullsisë në atë kohë deklaroheshin myslimanë, ndjenja fetare ishte dhe mbetet e ulët, me rezultat që nuk ka armiqësi fetare apo kombëtare ndaj hebrenjve. . Antisemitizmi nuk ishte diçka që karakterizonte shoqërinë shqiptare.
Përveç banorëve të thjeshtë, autoritetet e vendit ndihmuan edhe në shpëtimin e hebrenjve nga nazistët, duke siguruar dokumente false për të përndjekurit, ndërkohë që deri në vitin 1943 ambasada shqiptare në Berlin u jepte viza dhe azil hebrenjve nga e gjithë Evropa. Historiani Michael Schmidt-Neke argumenton se dëshira e shqiptarëve për të shpëtuar hebrenjtë nuk njihte bindje klasore, fetare apo politike. “Kishte guerrilas komunistë që shpëtuan hebrenjtë dhe kishte nga ata që bashkëpunuan me pushtuesit, ndërsa në të njëjtën kohë i fshehën hebrenjtë në shtëpitë e tyre”./sarandaNews.al///