MEMORIE. Kulturë. Bardi i lashtë, burri stoik, poeti De Rada

Nga Sadik BEJKO

Jeronim De Rada (1814-1903) dhe Frederik Mistral (1830-1914)

Ky shënim e merr nxitjen nga soditjet e herë pas hershme të një fotoje të poetit tonë të mplakur, të De Radës nga fshati Maqi i Kalabrisë, Itali. E shoh dhe më vjen ndër mend një varg i Lasgushit: Madhështor me shtat të gjorë..

Bardi i lashtë, burri stoik . .poeti De Rada jetoi gjatë, me shumë tragjedi familjare, nga fundi e nxirrte jetesën duke dhënë mësim në Shën Mitër. Shkonte atje mbi një gomar.

Në një foto të njohur, mbase e fundit prej tij, De Radën, me një trastë në sup, me një stap në dorë e shohim mes fshatarëve (bujqve, barinjve), njësoj i pafaan, fukara, i rrazbitur porsi ata…

Ai, De Rada që ishte dhe është burri, rapsodi, poeti i madhi i ARBËRIT. Ai me gjallje mori vlerësime nga personalitete të mëdha të kohës së tij. Ndër ta qe Lamartini.

Bashkëkohësi tjetër i tij, poeti Provansal, francezi Frederik Mistrali, çmim Nobel më 1904, ka shkruar me vlerësimet më të mëdha për poemat e De Radës.

Si shpjegohet që fatet e tyre i De Radës dhe i Mistralit qenë aq të pangjashme? E ka një shpjegim. De Rada duke qenë poet i një gjuhe, i një etnie të vogël, i arbëreshëve, nuk hynte dot në garë me Mistralin, poet i Francës. Fati, mund të thuash, qe i paracaktuar. Mistrali mori kurorën e Nobelit, De Rada vdiq me një peshk të tharë në xhep.

Sot Mistrali është një poet i harruar, poezia e tij e tejkaluar. Nuk jam në atë shkallë dijeje sa të vë një paralele midis Mistralit e De Radës. Por nisur nga ajo që Mistrali e adhuronte poetin tonë, ka shkruar me shumë entusiazëm për atë, nisur dhe nga ajo që poezia e De Radës mbetet ende e freskët, ende e aftë të ngjallë befasi artistike dhe emocione, mendja ma thotë se nuk do të ishte pa interes një studim krahasimtar midis tyre: De Rada versus Mistral.(Sipas faqes fb të poetit dhe stidjuesit Sadik Bejko)/sarandaNews.al)////