MEMORIE. 37 vjet nga rënia e Murit të Berlinit, nata kur një qytet i ndarë rifitoi lirinë

– Për më shumë se 28 vjet, Muri i Berlinit ndau jo vetëm një qytet në dy pjesë, por edhe familje, miq dhe jetë njerëzish. Një barrierë betoni, e ngritur në mes të Evropës së Luftës së Ftohtë, u bë simboli më i prekshëm i ndarjes mes dy sistemeve politike dhe dy botëve që dukeshin të papajtueshme.

Por mbrëmjen e 9 nëntorit 1989, ajo që për dekada ishte konsideruar e pamundur ndodhi brenda pak orësh: mijëra qytetarë iu drejtuan pikave kufitare, rojet u përballën me një turmë gjithnjë e më të madhe dhe kalimet mes Berlinit Lindor dhe atij Perëndimor u hapën.

Shkëndija e atij momenti historik erdhi nga një konferencë shtypi. Günter Schabowski, zyrtar i lartë i Gjermanisë Lindore, njoftoi ndryshime në rregullat e udhëtimit për qytetarët drejt Perëndimit. Kur një gazetar e pyeti se kur do të hynin në fuqi rregullat e reja, Schabowski u përgjigj: “Menjëherë, pa vonesë”.

Deklarata u transmetua në televizion dhe lajmi u përhap me shpejtësi. Brenda pak kohësh, mijëra berlinezë u mblodhën pranë pikave kufitare, duke kërkuar të kalonin në anën tjetër. Rojet kufitare, të papërgatitura për përmasat e turmës dhe pa udhëzime të qarta, përfundimisht hapën barrierat.

Në pikën kufitare Bornholmer Straße ndodhën kalimet e para masive. Njerëzit përqafonin njëri-tjetrin, qanin, festonin dhe ngjiteshin mbi murin që deri pak orë më parë dukej i pakapërcyeshëm. Shumë prej tyre nisën ta godisnin dhe ta thyenin atë, duke e kthyer një strukturë betoni në simbolin e fundit të një epoke.

Megjithatë, rënia e Murit nuk ishte një ngjarje e shkëputur apo një rastësi e vetme. Ajo ishte kulmi i muajve të tërë protestash paqësore, kërkesash për liri dhe lëvizje demokratike në Gjermaninë Lindore, në një kohë kur regjimet komuniste në Evropën Qendrore dhe Lindore po përballeshin me kriza gjithnjë e më të thella.

I ndërtuar në vitin 1961, Muri i Berlinit ishte një nga simbolet më të fuqishme të Luftës së Ftohtë. Për gati tri dekada, ai pengoi lëvizjen e lirë të qytetarëve mes Berlinit Lindor dhe Perëndimor. Ndarja la pas histori familjesh të copëtuara, arratisjesh të rrezikshme dhe njerëzish që humbën jetën duke tentuar të kalonin në anën tjetër.

Rënia e tij shënoi fillimin e një procesi të ri historik, që do të çonte më pak se një vit më vonë, më 3 tetor 1990, në ribashkimin zyrtar të Gjermanisë.

Sot, 37 vjet më pas, Muri i Berlinit mbetet një kujtesë e fuqishme se sa gjatë mund të zgjasin ndarjet politike, por edhe se sa shpejt mund të ndryshojë historia kur njerëzit vendosin të kërkojnë lirinë.(Valbona ZHUPA)///