Memorie & Art. Ahmet Zogu në Vlorë

Nga Artan SHKRELI

–

…

rivendoset basorelievi i mbretit Zog, ne medalionin e faqes ballore te Kulles se Merkatos ne qendren historike te qytetit te Vlores.

“Merkatoja” e Vlores u ndertua nga italianet më 1918, kur qyteti zoterohej ende nga ata (per rrjedhoje te luftes se pare boterore). Kjo ndertese qe do te sherbente si treg i rregulluar, u ngrit sipas stilit “decó”, por pa kullen e sahatit, e cila do te ndertohej ne po ate stil vetem ne vitin 1937, me rastin e 25-vjetorit te Pavaresise.

Kulla e Sahatit, e cila qendron ende mbi hyrjen kryesore te merkatos, po i nenshtrohet restaurimit; restaurim i cili shtroi edhe nevojen e mirembajtjes se kater medaljoneve te aplikuar ne kater faqet e kulles katerkendore.

Tre syresh nuk kane ndryshuar qe nga realizimi i tyre nga nje artist italian (italian ishte dhe projektuesi i kulles), më 1937. Ato paraqesin basorelievet e:

– portretit te Skenderbeut

– shqiponjes dykrerëshe te flamurit

– bustit te Ismail Q. Vlores.

Ndersa medaljoni i katert, ai mbi hyren kryesore, kishte te aplikuar basorelievin e Ahmet Zogut; basoreliev i cili u shkaterrua me qellim ideologjik pas pushtimit fashist te Shqiperise dhe u zevendesua me simbole te lidhura me elemente italiane. Pas clirimit te vendit, edhe keto simbole “te reja” u shkaterruan per efekt te censures dhe medaljoni mbeti bosh deri ne fillim te ketij viti (2023).

Aktualisht nje basoreliev i ri i Zogut I* sapo eshte rivendosur brenda rrethit te medaljonit (ndonese jo ne imazhin dhe cilesine e mepareshme) duke plotesuar pas gati nje shekulli Kullen e Sahatit te Merkatos me sintezen e munguar arkitekturore.

(Foto e kulles pa bustin e Zogut, ne komentin e pare)///