Memorie. Kongresi i Manastirit.

Në vitin 1908, në Manastir, u mblodhën 50 delegatë nga gjithë trevat shqiptare – hoxhallarë, priftërinj, arsimtarë, rilindas, patriotë nga Kosova, Shkodra, Janina, Dibra, Korça, Çamëria. Takimi nuk ishte thjesht “për gjuhën”. Ishte një akt politik që sfidonte Perandorinë Osmane dhe shtetet fqinje që donin shqiptarët të mbeteshin të përçarë.

Fakte që shumë nuk i thonë:

• Ky kongres i dha Shqipërisë alfabetin latin në një kohë kur turqit kërkonin alfabet arab dhe sllavët kërkonin alfabet cirilik për shqiptarët.

• Ndër delegatë ishin figura që më pas u ndoqën, u burgosën ose u vranë, sepse gjuha e përbashkët ishte rrezik për planet e të tjerëve.

• Në Manastir pati presion, kërcënime dhe përzierje të hapura politike – por shqiptarët nuk u tërhoqën.

• Alfabeti i sotëm nuk është thjesht “vendim gjuhësor” por akt i hapur kundër turqizimit dhe sllavizimit të Shqipërisë.

• Pikërisht pas këtij kongresi u shtuan shkollat shqipe, gazetat shqipe, dhe nisi një vetëdije kombëtare që çoi drejt Pavarësisë në 1912.

Kongresi i Manastirit ishte momenti kur shqiptarët thanë:

“Do kemi gjuhën tonë. Do shkruajmë me shkronjat tona. Nuk na i vendos tjetri.”

Nëse flasim për themelet e identitetit tonë modern, këtu fillon gjithçka.

Ne foto eshte Delegacioni i Kongresit te Manastirit:

Gjergj Fishta, Mid’hat Frashëri, Luigj Gurakuqi, Gjergj Qiriazi, Dom Ndre Mjeda, Grigor Cilka, Dhimitër Buda, Shahin Kolonja, Sotir Peçi, Bajo Topulli, Nyz’het Vrioni (Nga OnAir Pop.)///