MEMORIE. Shkallaret e kujtesës-Njerëzit që i dhanë shpirtin lagjes

Nga Vangjel AGORA

(Pjesa e tretë) -Në krye të shkallëve, te rruga e tretë majtas, ngrihej dikur një ndërtesë dykatëshe, e cila sot fatkeqësisht nuk ekziston më. Aty banonte familja e Spiro Çavos, ndërsa vajza e tij, Zamira Çavo, ishte shoqja ime e viteve të gjimnazit. më pas ish zyrat e Bashkimeve profesionale.

Përballë godinës ku banoja unë, aty ku sot është ndërtuar Gjykata e Sarandës, shtriheshin disa banesa të thjeshta prej dërrase, të mbështjella me letër katrama. Ishin baraka modeste, por plot jetë, ku banonin familje e njerëz që me punën, karakterin dhe historitë e tyre u bënë pjesë e pandashme e kujtesës së qytetit.

Duke ngjitur shkallët, në krahun e majtë, në barangën e parë përballë shtëpisë sime, jetonin disa djem beqarë të ardhur nga fshatrat për të punuar në Sarandë. Midis tyre ishte Llambi Stavro, teknik ndërtimi, i cili më vonë u martua me Ana Muzinën, rrobaqepëse dhe këngëtare me talent. Për një periudhë ajo këndoi në Estradën Profesioniste të Sarandës, por, si shumë artistë të asaj kohe, u pengua nga lufta e klasave të vazhdonte rrugën e saj artistike. Aty jetonin edhe rrobaqepësit Thoma Kalcuni, babai i doktor Arjan Kalcunit, dhe Andrea Kashara.

Më tej banonte një familje nga Piqerasi, e cila u detyrua të largohej gjatë viteve të burokracisë. Pas tyre ishte shtëpia e Mustafa Rexhepit, ngjitur me atë të Baki Starijes. Në fund të barangës jetonte nënë Hasoja me tre djemtë e saj: Nuriun, shofer në Bonifikim, Sinanin, magazinier në tregti, Mehmetin dhe vajzën Fajka Sinani, nëna e Ladi Sinanit.

Pak më lart ishte shtëpia e Bastri Hasanit me katër djemtë e tij: Abedinin, Eqeremin, Ahmetin dhe Xhemalin. Pranë tyre banonte Mezan Dino, babai i Sali Hasanit, të njohur nga të gjithë si “Llanua i kinemasë”.

Në vazhdim të rrugës së tretë, përballë shtëpisë së Kole Prokos, babait të Napos dhe Jani Prokos, ndodhej shtëpia e Idriz Mustafait me fëmijët e tij: Bajramin, Nexhin, shoqen dhe mikeshën time të fëmijërisë e rinisë, si dhe Ludin. Ata ishin qiraxhinj në shtëpinë e Mezan Omerit dhe bashkëshortes së tij, Shefika Omeri, një çift i respektuar që nuk pati fëmijë.

Në krahun e djathtë, aty ku më vonë u ngrit godina e Degës së Punëve të Brendshme, jetonin familjet e Baki Starjes, familja Mici, nga e cila doli këngëtarja e talentuar Valentina Mici, familjet e Agron Kokonës, Latif Meçajt me fëmijët Mara dhe Ludmilla, si edhe kompozitori i njohur Limos Disdari me nënën e tij. Në netët e qeta ai luante në piano deri vonë, dhe tingujt e saj mbërrinin deri në ballkonin tim. Muzika e tij më magjepste. Shpesh më thërriste që t’i blija një paketë cigare, dhe unë e bëja me kënaqësi, sepse në këmbim fitoja privilegjin të dëgjoja nga afër meloditë që mbushnin lagjen.

Poshtë, në katin e parë, jetonte familja e Thoma Zhupës me fëmijët Lenin, Vango, Efijeni dhe Petraqin.

Përballë kësaj godine, në një ndërtesë të vogël, banonte familja e Mihal Stolit me djalin e tyre, shokun tim Dhimitraq Stoli, që të gjithë e thërrisnim Taqi.

Midis ish-Postë-Telegrafës dhe godinës ku banoja unë, aty ku sot ngrihet godina e re e Postës, ndodhej dikur oborri me një palmë madhështore dhe një fik të hijshëm. Ishte vendi ynë i lojërave, ku kaluam orë të tëra të fëmijërisë. Aty gjendej edhe kopshti i fëmijëve, kopshti im dhe i shumë brezave sarandjotë.

Ndërmjet godinës së vjetër dykatëshe të Postës dhe shtëpisë sonë ndodhet edhe sot një nga banesat më të bukura karakteristike të Sarandës, e restauruar me shumë kujdes. Ajo mbetet një model se si duhet ruajtur identiteti arkitekturor i qytetit.

Në vitet ’50 aty jetuan familjet e Lefter Partalit me vajzat Tatjana dhe Vasilika, familja e Lefko Lulës dhe Jorgo Roshit me fëmijët e tyre, ku veçoj shokun tim të gjimnazit Stavro Roshi. Më pas banesën e përdorën disa nga drejtuesit e Komitetit Ekzekutiv të rrethit: familja e Latif Shehut me djalin Besnik, shoku im i pandarë i klasës në shkollën fillore; më vonë familja e Feti Rugjit me fëmijët Luli, Kirovi dhe Sasani, si edhe familjet e Qëndro Cicit dhe Bastri Balacit.

Përballë ish-Postës, aty ku sot ndodhen zyrat e Partisë Socialiste, banonin familja e Sulo Çafkës me vajzën Tefta Gjonça Çafka, familja e Medin Kabos me fëmijët Petriti, Donika dhe shoqen time Vera, familja e Kamber Ahmetit me djemtë Teno dhe Qazim dhe 2 vjajzat, si edhe familja e Sali Veliut me djemtë Agimin, Ladin dhe Tikun.

Më poshtë, përballë ish-Kinemasë Verore, aty ku sot ndodhet Muzeu i Traditës, banonte familja e Pertef Belulit me mustaqe, kapiteni i motoskafit.

Në anën tjetër të Shkallareve, lart rrugës kur zbrisje, jetonin familja e Thanas Lakos me fëmijët Dhimo,Olimbi dhe Jorgo, shokun tim të ngushtë, që u nda nga jeta vite më parë në Greqi; familja e Reshat Bobajt, familja Radomani, familja Kalcuni dhe familja e Gazaliut, i cili u bë i njohur në gjithë qytetin për akrobacitë e jashtëzakonshme që kryente me biçikletën e tij, duke lënë pa frymë edhe të gjithë fëmijët e lagjes.

Poshtë, buzë rrugës, ndodhej dyqani i bukës, ku shërbenin nëna e Taqo Lepurit, të cilën të gjithë e thërrisnim me respekt Hallë Katerina, si edhe nëna e Fatmir Sulos. Fare pranë, në një kthinë të vogël, punonte këpucari Aliu. Ne fëmijët, me pafajësinë e moshës, e thërrisnim “Ali Bithaci”, sepse çalonte në të dyja këmbët. Sot, kur e kujtoj, nuk më vjen ndër mend nofka, por fytyra e tij , duart e palodhura dhe përkushtimi me të cilin u jepte jetë këpucëve të lagjes.

Këta ishin njerëzit që i dhanë frymë Shkallareve të dikurshme. Secili kishte historinë e vet, profesionin, hallet, gëzimet dhe ëndrrat. Të gjithë së bashku formonin mozaikun njerëzor të një Sarande që jeton ende në kujtesën time me të njëjtën ngrohtësi dhe dashuri si dikur.

(Java e ardhshme do të publikohet pjesa e katërt dhe e fundit e këtij rrëfimi, ku do të rikthehemi edhe një herë në Shkallaret e qytetit tim, për të mbyllur këtë udhëtim të paharruar në kujtesën e një kohe që jeton ende brenda nesh)./SARANDANEWS.AL///