BBC: Rama i bindur se ministrja e parë në botë e IA do të eliminojë korrupsionin

 Për zyrtarët qeveritarë ekziston gjithmonë rreziku profesional që të konsiderohen të pashpirt, por Shqipëria ka zgjedhur ta kthejë këtë fyerje në një cilësi pozitive duke emëruar një ministre të inteligjencës artificiale, shkruan Guy Delauney për BBC.

Jo një ministre për inteligjencën artificiale. Përkundrazi, një anëtare kabineti që është, fjalë për fjalë, vepër e inteligjencës artificiale.

Një prurje e re, si një yll popi, njihet thjesht me emrin Diella. Kryeministri Edi Rama e prezantoi atë dje si anëtare të kabinetit të tij të ri, katër muaj pasi siguroi mandatin e tij të katërt në detyrë në zgjedhjet e 11 majit.

Megjithatë, lëvizja ishte simbolike dhe jozyrtare, pasi kushtetuta e Shqipërisë thotë që ministrat e qeverisë duhet të jenë qytetarë mendërisht kompetentë të moshës të paktën 18 vjeç.

Megjithatë, avantazhet e emërimit të një roboti mbi një njeri janë të dukshme.

Diella nuk ka gjasa të jetë burimi i ndonjë rrjedhjeje të pakëndshme informacioni rreth qeverisë. Ajo do të jetë e etur për pushtet vetëm në kuptimin e energjisë elektrike që konsumon. Dhe një skandal shpenzimesh të dëmshme duket se është jashtë diskutimit.

Në fakt, korrupsioni ishte në qendër të vëmendjes së Ramës kur e bëri Diellën pjesë të ekipit të tij si ministre e prokurimit publik. Roli i saj do të jetë të sigurojë që Shqipëria të bëhet “një vend ku tenderët publikë janë 100% të lirë nga korrupsioni”.

“Po punojmë me një ekip të shkëlqyer, i cili nuk është vetëm shqiptar, por edhe ndërkombëtar, për të dalë me modelin e parë të plotë të IA-së në prokurimin publik”, tha kryeministri për BBC-në.

“Jo vetëm që do të zhdukim çdo ndikim të mundshëm në ofertat publike – ne gjithashtu do ta bëjmë procesin shumë më të shpejtë, shumë më efikas dhe plotësisht të përgjegjshëm”, theksoi ai.

Diella kishte punuar tashmë në Shqipëri edhe para emërimit të qeverisë.

Mishërimi i saj i parë ishte si një asistente virtuale e mundësuar nga IA, duke i udhëhequr aplikantët përmes procesit për të marrë dokumente zyrtare. Rama mburret se Diella ka “ndihmuar më shumë se një milion aplikime” në platformën e-Albania. Por, vizioni i tij për rolin qeveritar të IA-së është shumë më i madh se një chatbot i thjeshtë.

Ai flet për “kapërcimin” e vendeve më të mëdha dhe më të përparuara, të cilat janë ende të bllokuara nga “mënyrat tradicionale të punës”.

Reagimet ndaj rolit të ri të Diellës janë, kuptohet, të përziera. Partia Demokratike e opozitës e ka etiketuar iniciativën “qesharake” dhe “jokushtetuese”.

Por, të tjerët janë optimistë të kujdesshëm. Themeluesja e kompanisë së shërbimeve financiare Balkans Capital, Aneida Bajraktari Bicja, vëren se ”ministri i Inteligjencës Artificiale mund të jetë konstruktiv nëse zhvillohet në sisteme reale që përmirësojnë transparencën dhe besimin në prokurimin publik”.

Ekspertët kundër korrupsionit kanë vënë re gjithashtu potencialin që Inteligjenca Artificiale të përdoret për të minimizuar korrupsionin. “Inteligjenca Artificiale është ende një mjet i ri – por nëse është programuar saktë, kur jepni një ofertë online, mund të shihni qartë dhe më nga afër nëse një kompani i plotëson kushtet dhe kriteret”, thotë Andi Hoxhaj i ”King’s College London”.

Ai beson se përparimi i shpejtë i Shqipërisë në bisedimet e pranimit në BE dhe inkurajimi nga Brukseli për të përfunduar negociatat deri në vitin 2027 nënkuptojnë se vendi ka një nxitje të fuqishme për të luftuar korrupsionin.

“Ka shumë gjëra në lojë”, thotë ai. “Parakushti kryesor nga BE ka qenë adresimi i korrupsionit. Nëse [Diella] është një mjet ose mekanizëm që mund të përdoret drejt këtij qëllimi, ia vlen të eksplorohet”, shton ai.

Edi Rama këmbëngul se ka një qëllim serioz pas këtij prezantimi. “Kjo ushtron presion mbi anëtarët e tjerë të kabinetit dhe agjencitë kombëtare që të vrapojnë dhe të mendojnë ndryshe. Ky është avantazhi më i madh që pres nga kjo ministre”, thotë ai.

Me fjalë të tjera, ministrat duhet të kenë kujdes, pasi Inteligjenca Artificiale mund të vijë edhe për punët e tyre.///