Opinion. Iku…, po na la një mësim filozofik: të mos e trazojmë ikjen

Nga Prof. Fatmir TERZIU

E kanë quajtur me mijëra arsye ndryshe. Disa e panë si akademik, të tjerë si mendimtar, disa si polemist të palodhur, e shumë të tjerë si një zë që nuk heshti kurrë për kombin dhe lirinë. Por, në fund, ai iku si të gjithë. Iku edhe Rexhep Qosja. Iku në mënyrën e tij, pa zhurmë, pa bujë, me atë heshtjen që shpesh thotë më shumë se çdo fjalë. Kam provuar disa herë ta nis këtë shkrim. Nuk funksionon. Fjalët më duken të pamjaftueshme, sikur nuk arrijnë të mbajnë peshën e asaj që ndiej. U zgjova natën, për orë të tëra, duke menduar si mund të ndërtohet një tekst për dikë që vetë ndërtoi botë me fjalë. Dhe sa më shumë mendoja, aq më shumë më dukej se çdo fjali ishte e mangët. Si e zgjodhi ai këtë ikje të heshtur? Apo ndoshta heshtja ishte gjithmonë pjesë e tij, vetëm ne nuk e dëgjonim sa duhet?

Kthehem sërish në fillim. Nuk di si ta nis. Nuk di çfarë saktësisht duhet të them. Sepse dje, për herë të parë pas shumë kohësh, dyshova në fuqinë e fjalëve. Në aftësinë e tyre për të qetësuar, për të shëruar. Madje edhe në atë thënien e lashtë: “Në fillim ishte fjala.” Sepse kur një zë i madh shuhet, fjala mbetet për një çast e hutuar, sikur kërkon veten. Dhe megjithatë, shumë fjalë u thanë. Fjalë të vërteta, të lidhura, të ndjera nga mijëra njerëz. Unë jam vetëm një prej tyre. Një zë i vogël që bashkohet me korin e madh të kujtesës.

E ndiej trupin tim të rënduar nga këto ikje të heshtura. Si një peshë e butë, por e pandashme. Dhe në atë heshtje, dëgjoj zërin e tij: “Ki kujdes me klishetë, bashkëkombas.” Dhe buzëqesh. Sepse edhe në mungesë, ai vazhdon të më mësojë. Qosja nuk ishte thjesht një emër. Ai ishte një thirrje për mendim, për përgjegjësi, për liri. Ai e thërriste kombin, e qetësonte historinë dhe i jepte gjallëri letërsisë.

Unë e kam quajtur shpesh Maestro në bisedat e mia me Prof Dr Begzad Baliun. Edhe pse e di që maestrot nuk janë gjithmonë të pagabueshëm. Por ndoshta pikërisht aty qëndron madhështia e tyre, në guximin për të qenë njerëzorë, për të gabuar, për të sfiduar, për të kërkuar. Dhe papritur, më vjen një ide për ta vazhduar këtë tekst. Dal nga shtëpia, përpiqem të mashtroj veten se po lexoj si duhet botën përreth. Ec, dhe më bie në sy një libër. Kujtoj një mendim: të rritesh është më e vështirë se të fluturosh. Sepse rritja kërkon përballje me kohën, me humbjen, me të vërtetat që nuk mund t’i shmangësh. Ndoshta na duhet pak “polen magjik”, pak imagjinatë, për ta bërë të përballueshme këtë barrë.

Por sot nuk dua të bëj një fjalim lamtumire. Dua të bëj një laudatio, një lavdërim të heshtur, siç ishte edhe ikja e tij. Le të imagjinojmë për një çast se koha ka kaluar. Se jemi mbledhur në një sallë të madhe, në një qytet që feston dijen. Ai është aty, i vlerësuar me tituj, i rrethuar nga njerëz që e respektojnë. Edhe pse e dimë se nuk i pëlqente shumë publiciteti (por ai ka frikë nga ne se mos e hidhërojmë, megjithëse është në Aula.). Dhe pas gjithë fjalimeve zyrtare, vjen radha jonë, e penave, e miqve, e lexuesve, e atyre që e kanë ndjerë. Dal për të folur. E shikoj dhe them me shaka se do të flas gjatë. Ai skuqet lehtë. Unë qesh. Ai qesh. Dhe ajo e qeshur mbetet pezull në ajër, si një kujtim që nuk do të shuhet kurrë. Sepse në fund, gjithçka që kemi për të thënë është tashmë brenda nesh, në mendje, në zemër, në shpirt.

Ai iku. Por na la një mësim filozofik: të mos e trazojmë ikjen. Ta pranojmë me dinjitet. Ta lëmë të qetë, me sa më pak lotë, dhe me sa më shumë mirënjohje. Sepse disa njerëz nuk largohen kurrë vërtet. Ata thjesht bëhen pjesë e heshtjes sonë më të thellë.///