“UN Environment Programme”: Shqipëria integron me sukses ekoturizmin me ruajtjen e mjedisit duke nxitur rritjen ekonomike

 Nga Atila KOTA

E vendosur në Evropën Juglindore, në kufi me detet Adriatik dhe Jon, Shqipëria krenohet me malet, lumenjtë, ligatinat dhe lagunat bregdetare – ku jetojnë specie të shumta endemike, sipas “UN Environment Programme”.

Duke e njohur biodiversitetin si një nga asetet e tij më të mëdha, vendi i sheh peizazhet e tij jo vetëm si burim krenarie, por edhe potencial ekonomik, veçanërisht nëpërmjet turizmit.

Për të mbrojtur këto ekosisteme dhe të ardhurat që ato mund të sjellin, Shqipëria po fokusohet drejt qëndrueshmërisë.

Turizmi në Shqipëri ka shënuar rritje vitet e fundit. Në vitin 2023, Shqipëria u rendit e katërta në nivel global për rritjen më të madhe (në përqindje) të numrit të turistëve ndërkombëtarë – që vinin për të shijuar natyrën dhe plazhet e vendit.

Duke qenë se ky nivel i rritjes së turizmit paraqet rreziqe për natyrën, tokën dhe humbjen e biodiversitetit – qeveria krijoi një Ministri të përbashkët të Turizmit dhe Mjedisit në 2017.

Qëllimi i së cilës është të ndihmojë që mbrojtja e mjedisit të mos zvogëlohet krahas rritjes së industrisë.

“Interesat e ruajtjes së natyrës, mbrojtjes së biodiversitetit dhe zhvillimit të qëndrueshëm do të mbizotërojnë gjithmonë mbi investimet turistike”, tha ministrja e Turizmit dhe Mjedisit, Mirela Kumbaro Furxhi.

“Në vitin 2022, vendi zgjeroi zonat e tij të mbrojtura për të mbuluar 21,4 për qind të territorit nga 17,5 për qind”, tha Kumbaro.

Kjo përfshin krijimin e Parkut Kombëtar të Alpeve Shqiptare. Duke mbuluar një sipërfaqe prej rreth 83,000 hektarësh me peizazhe malore dhe lugina mahnitëse, parku synon të integrojë më mirë ruajtjen e biodiversitetit me zhvillimin rural.

“Ministria e Turizmit dhe Mjedisit gjithashtu promovon turizmin e përgjegjshëm ku përfitojnë si komunitetet lokale ashtu edhe mjedisin. Një shembull i dukshëm është parku kombëtar i lumit të egër Vjosës – i cili në vitin 2023 u bë parku i parë kombëtar i lumit të egër në botë”, tha Kumbaro Furxhi.

“Qeveria u konsultua gjerësisht me komunitetet lokale përpara se të krijonte parkun”, sipas zyrtarëve të ministrisë.

“Kjo qasje bashkëpunuese është bërë një model që e aplikojmë me sukses në të gjithë vendin”, tha Kumbaro Furxhi.

Parku Kombëtar i lumit të egër Vjosa tani balancon rëndësinë ekologjike me rekreacionin njerëzor.

Aktivitetet e ekoturizmit, të tilla si rafting dhe peshkimi, menaxhohen në një mënyrë që siguron që ato të përputhen me qëllimet e ruajtjes dhe mbështesin jetesën lokale, duke mbrojtur gjithashtu traditat kulturore dhe bujqësinë e rajonit.

Nëpërmjet partneriteteve me Programin e Mjedisit të OKB-së (UNEP) dhe Fondin Global të Mjedisit (GEF), Shqipëria ka zgjeruar më tej rrjetin e saj të zonave të mbrojtura, duke përmirësuar ruajtjen e biodiversitetit dhe elasticitetin ndaj klimës.

Projektet në ekosistemin e lagunës Kune-Vaini dhe në Rajonin Malor të Shqipërisë së Veriut kanë rritur kapacitetet lokale dhe ndërgjegjësimin për ndryshimet klimatike, duke përfituar si nga sektori i turizmit ashtu edhe nga përpjekjet e ruajtjes.

UNEP gjithashtu mbështet Shqipërinë në disa fusha të tjera kyçe, duke përfshirë integrimin e politikave shkencore, ndërtimin e kapaciteteve, transferimin e teknologjisë dhe aktivitetet e ndërgjegjësimit.

Qasjet e adaptimit të bazuara në ekosistem tani po integrohen në strategjitë kombëtare të zhvillimit – për të ndërtuar kapacitete dhe për të rritur ndërgjegjësimin për ndryshimet klimatike dhe për të reduktuar cenueshmërinë ndaj ndikimeve të tij.

Si pjesë e përpjekjeve të saj për të përmbushur objektivat e anëtarësimit në Bashkimin Evropian (BE), Shqipëria po përafron politikat e saj mjedisore me standardet e BE-së, duke përfshirë integrimin e Direktivave të BE-së për Zogjtë dhe Habitatet në legjislacionin kombëtar.

Dy direktivat synojnë të ruajnë speciet dhe habitatet e mbrojtura. Vendi po punon gjithashtu për të përmirësuar zbatimin në fusha të tilla si menaxhimi i mbetjeve dhe veprimi i klimës.

Shqipëria shquhet si një nga shtatë vendet në botë me prodhimin e saj të energjisë që vjen tërësisht nga burimet e rinovueshme, përkatësisht hidrocentralet.

Sipas Raportit të Hendekut të Emisioneve të UNEP-it 2023, Shqipëria është një nga 36 vendet që kanë pësuar ulje të emetimeve të gazeve serrë për më shumë se një dekadë.

Megjithatë, pavarësisht kontributit të saj minimal në ndryshimet klimatike, Shqipëria përballet me efektet e saj negative – të cilat kërcënojnë stabilitetin e burimeve ujore dhe hidrocentraleve që janë të pambrojtur ndaj thatësirës dhe ndryshimit të modeleve të motit.

Si rezultat, Shqipëria ka kërkuar të diversifikojë burimet e saj të energjisë duke investuar në projekte diellore, të erës dhe gjeotermale.

Shqipëria është ndër vendet që kontribuojnë me pjesën e tyre të plotë financiare në fondin bazë të UNEP-it, Fondin e Mjedisit.

“Duke kontribuar, ne konfirmojmë besimin tonë në rolin vendimtar të UNEP-it në rritjen e elasticitetit planetar përmes ruajtjes, restaurimit dhe përdorimit të qëndrueshëm të natyrës,” tha Kumbaro Furxhi. ///